خدمات بهسازی خاک
- جت گروتینگ
- اختلاط عمیق خاک
- میکروپایل
- تراکم ارتعاشی
- شمع
- پیش بارگذاری
- زهکشی و آب بندی دیواره
- خاک مسلح (ژئوسنتتیک)
بهسازی خاک
فهرست مطالب
بهسازی خاک چیست؟
بهسازی خاک (به انگلیسی: Soil Improvement / Ground Improvement) مجموعهای از روشها و تکنیکهای مهندسی است که با هدف افزایش مقاومت، کاهش تراکمپذیری و بهبود رفتار مکانیکی خاک در پروژههای عمرانی انجام میشود. به زبان ساده، وقتی خاک طبیعی قدرت کافی برای تحمل وزن ساختمان، جاده یا سازههای عمرانی را ندارد، باید آن را “بهسازی” کنیم. بهسازی خاک بر اساس این اصل کار میکند که میتوان با تغییر و بهبود خواص فیزیکی، مکانیکی و شیمیایی خاک به مقاومت مورد نظر برای نیازهای پروژه رسید.
بهسازی خاک یکی از مهمترین فرآیندهای مهندسی عمران است که زمینهای ضعیف و نامناسب را به بستری قوی و قابل اعتماد برای احداث سازه تبدیل میکند. این علم ترکیبی از دانش ژئوتکنیک، شیمی خاک و تکنولوژیهای نوین ساخت است.
چرا بهسازی خاک ضروری است؟
تصور کنید میخواهید روی زمینی که بعد از باران گل میشود، ساختمان بسازید. این خاک ضعیف نمیتواند وزن ساختمان را تحمل کن. در بسیاری از مناطق ایران، خاک به دلیل جنس سست یا وجود لایههای ریزدانه ضعیف، توان تحمل بار سازه را ندارد. در چنین شرایطی، بدون اجرای عملیات بهسازی خاک بستر و زمین، ساختمان در معرض نشست، ترک خوردگی و حتی فروریزش در زلزله قرار میگیرد. بهسازی خاک دقیقاً این مشکل را حل میکند.
بهسازی خاک و زمین پروژه به کنترل موارد زیر کمک می کند.
جلوگیری از نشست نامتقارن ساختمانها
افزایش مقاومت در برابر نیروهای زلزله و ارتعاشات دینامیکی
کاهش نفوذپذیری خاک در پروژههای آبی (سدها، کانالها)
امکان استفاده از زمینهای سست و اراضی نامناسب برای ساختوساز
کاهش هزینههای ناشی از تعمیر و جبران خسارات
عوامل اصلی نامناسب بودن خاک و ضرورت بهسازی زمین پروژه
خاک در همه نقاط شرایط ایدهآل برای ساختوساز ندارد. بسیاری از زمینها به دلایل طبیعی یا انسانی ضعیف هستند و بدون اجرای بهسازی خاک (Ground Improvement) نمیتوانند بارهای وارده از سازهها را تحمل کنند. مهمترین عوامل ضعف خاک عبارتاند از:
۱. رطوبت زیاد و سطح بالای آب زیرزمینی
مشکل: افزایش فشار آب منفذی، کاهش مقاومت برشی، وقوع روانگرایی در ماسههای شل هنگام زلزله و تورم و انقباض در خاکهای رسی.
مناطق رایج: شمال کشور (گیلان، مازندران، حاشیه دریای خزر) و جنوب ایران (خوزستان، بوشهر، بندرعباس).
۲. تراکم پایین (Loose Soil)
مشکل: چیدمان نامناسب دانهها، ظرفیت باربری پایین و بروز نشستهای آنی و تدریجی پس از بارگذاری.
مناطق رایج: دشتهای آبرفتی و زمینهای پرشده در اطراف شهرها.
۳. وجود مواد آلی و تورب (Organic Soils)
مشکل: تراکمپذیری بالا، مقاومت بسیار کم، تجزیه تدریجی مواد آلی و نشست بلندمدت.
مناطق رایج: مرداب انزلی، گرگان و نواحی باتلاقی شمال کشور.
۴. دانهبندی نامناسب (Poor Gradation)
مشکل: نبود قفل و بست بین ذرات در خاکهای یکنواخت (ماسه یا شن یکدانه)، مقاومت کم و رفتار ناپایدار در برابر بارگذاری.
مناطق رایج: دشت کویر و برخی از مناطق آبرفتی غرب ایران.
۵. خاکهای متورم (Expansive Clays)
مشکل: تغییر حجم زیاد در اثر تغییر رطوبت که موجب ترکخوردگی پی و روسازهها میشود.
مناطق رایج: مناطق خشک و نیمهخشک مانند اراک، قم و همدان.
۶. خاکهای پرشده و دستریزی (Fill Soils)
مشکل: استفاده از نخاله یا خاکهای ناهمگن بدون تراکم کافی که منجر به نشست نامنظم و غیرقابل پیشبینی میشود.
مناطق رایج: اطراف شهرهای بزرگ مانند تهران، مشهد و اصفهان.
۷. فشار بارگذاری بیش از حد (Overloading)
مشکل: اعمال بار بیشتر از ظرفیت باربری خاک، نشستهای شدید و حتی گسیختگی پی.
مناطق رایج: پروژههای سنگین ساختمانی و صنعتی در سراسر کشور.
۸. شیبهای خاکی و ناپایداری طبیعی
مشکل: لغزش و رانش در مناطق شیبدار که ایمنی جادهها و سازههای مجاور را تهدید میکند.
مناطق رایج: جادههای شمالی (چالوس، هراز، منجیل) و مناطق کوهستانی غرب ایران.
خاک های مسئله دار و روش بهسازی متناسب با نوع خاک
| نوع خاک / شرایط | مشکل اصلی | روشهای بهسازی مناسب |
| رس نرم (Soft Clay) | تراکمپذیری زیاد، نشست طولانی، مقاومت کم | زهکش عمودی (PVD)، پیشبارگذاری، ستون سنگی، اختلاط عمیق (DSM) |
| رس متورم (Expansive Clay) | تورم و انقباض ناشی از تغییر رطوبت | تثبیت با آهک یا سیمان، جایگزینی خاک، ژئوسنتتیک |
| سیلت و لای (Silt) | حساسیت به رطوبت، روانگرایی در زلزله | تراکم سطحی، تزریق دوغاب، ژئوسنتتیک |
| ماسه شل (Loose Sand) | تراکم کم، مقاومت برشی پایین، روانگرایی | تراکم دینامیکی، تراکم ارتعاشی، ستون شنی |
| شن یکنواخت (Uniform Gravel/Sand) | دانهبندی ضعیف، باربری پایین | تراکم مکانیکی، ستون سنگی |
| خاکهای آلی و تورب (Peat/Organic Soils) | تراکمپذیری زیاد، تجزیه مواد آلی، نشست نامحدود | پیشبارگذاری طولانی، زهکشی، جایگزینی خاک، ستون صلب (Rigid Inclusion) |
| زمینهای پر شده (Fill Soils) | ناهمگن، تراکم پایین، نشست نامنظم | تراکم کوبشی، جایگزینی کامل، بهسازی شیمیایی موضعی |
| خاکهای اشباع (Saturated Soils) | فشار آب منفذی بالا، روانگرایی | زهکش عمودی، پیشبارگذاری، میکروپایل |
| شیبهای خاکی (Slopes) | خطر رانش و لغزش | مسلحسازی با ژئوسنتتیک، دیوار حائل، میکروپایل |
مهمترین خاکهای مسئلهدار در ایران شامل رس نرم، رس متورم، ماسه شل، خاکهای آلی، سیلت و زمینهای پر شده هستند.
رایجترین مناطق مشکلدار: شمال (رطوبت و خاکهای آلی)، جنوب (ماسه شل و اشباع)، مرکز (رس متورم)، دشتهای آبرفتی (سیلت و رس نرم).
رایج ترین روشهای بهسازی خاک بر اساس شرایط شامل: تراکم مکانیکی، تراکم دینامیکی، ستون سنگی، تثبیت شیمیایی، زهکشی، DSM و میکروپایل.
دستهبندی کلی روشهای بهسازی خاک (بر اساس مکانیزم عملکرد)
روشهای بهسازی خاک بر اساس مکانیزم عملکرد در هشت گروه اصلی قرار میگیرند:
روشهای تراکمی (Compaction Methods):
افزایش تراکم ذرات خاک با کاهش فضاهای خالی، برای بهبود مقاومت و کاهش تغییرشکلها.روشهای جایگزینی (Replacement Methods):
برداشت خاکهای ضعیف و جایگزینی آنها با مصالح مقاوم و پایدار.روشهای مسلح سازی (Reinforcement Methods / Geosynthetics):
تقویت خاک با استفاده از ژئوسنتتیکها، نیلینگ (Soil Nailing) یا شمعها به منظور افزایش ظرفیت باربری.روشهای شیمیایی (Chemical Stabilization):
اصلاح خواص فیزیکی و مکانیکی خاک از طریق افزودن موادی مانند سیمان، آهک و سایر افزودنیهای شیمیایی.روشهای تزریقی (Grouting Methods):
پر کردن ترکها و حفرات خاک با دوغاب جهت افزایش مقاومت و کاهش تراوشپذیری.اختلاط عمیق خاک (Deep Soil Mixing – DSM):
ایجاد ستونهای صلب در اعماق زمین با ترکیب خاک و مواد پایدارکننده برای بهبود رفتار ژئوتکنیکی.روشهای زهکشی و تحکیم (Drainage & Preloading):
کاهش فشار آب منفذی و تسریع فرآیند تحکیم برای دستیابی به پایداری بیشتر.روشهای سازهای (Structural Methods):
استفاده از المانهای باربر مانند میکروپایل یا ستونهای سنگی برای انتقال بار به لایههای مقاومتر.
انواع روش های بهسازی خاک
روشهای تراکمی
روشهای تراکمی برای افزایش تراکم، کاهش فضای خالی و بالا بردن مقاومت خاک استفاده میشوند. رایجترین روشهای این گروه عبارتند از:
- تراکم سطحی (Surface Compaction)
- تراکم دینامیکی (Dynamic Compaction)
- تراکم ارتعاشی (Vibro-Compaction)
۱. تراکم سطحی (Surface Compaction)
در تراکم سطحی با استفاده از غلتک یا کوبندههای سنگین، ذرات خاک سطحی به یکدیگر نزدیکتر میشوند و تراکم و مقاومت خاک افزایش پیدا میکند. این روش بیشتر برای لایههای کمعمق (حداکثر ۲ تا ۳ متر) مناسب است.
- کاربرد : بهسازی خاکهای ماسهای و خاکریزهای جادهای.
- مزایا : ساده، سریع، اقتصادی و نیازمند تجهیزات سبک.
- محدودیت: فقط روی لایههای سطحی اثر دارد.
- در ایران: اجرای گسترده در پروژههای راهسازی و خاکریزها.
۲. تراکم دینامیکی (Dynamic Compaction)
در این روش با رها کردن مکرر وزنههای سنگین از ارتفاع زیاد، انرژی ضربهای وارد خاک میشود و لایههای عمیقتر نیز متراکم میشوند. این روش قادر است خاک را تا عمق ۸ تا ۱۰ متری بهبود دهد.
- کاربرد : زمینهای دستی، خاکهای شل و پر شده با نخاله.
- مزایا : بهسازی عمقی، کاهش نشست بلندمدت، افزایش ظرفیت باربری.
- محدودیت : ارتعاش و لرزش زیاد؛ نیازمند فضای باز.
- در ایران : برای بهسازی زمینهای اطراف شهرهای جدید و صنعتی.
۳. تراکم ارتعاشی (Vibro-Compaction)
با وارد کردن ارتعاش شدید توسط پروب مکانیکی در خاک دانهای، ذرات دوباره مرتب میشوند و فضای خالی کاهش مییابد. این روش برای خاکهای اشباع بهخصوص ماسهها بسیار موثر است.
- کاربرد: کنترل روانگرایی در زلزله، بهسازی بستر پروژههای ساحلی.
- مزایا: افزایش تراکم، بهبود زهکشی، کاهش خطر روانگرایی.
- محدودیت: فقط برای خاکهای دانهای مناسب است.
- در ایران: جنوب کشور (خلیج فارس) و شمال (حاشیه دریای خزر).
روشهای جایگزینی
در روشهای جایگزینی، خاک ضعیف برداشته یا تقویت میشود. روشهای مهم این دسته:
- جایگزینی سطحی (Shallow Replacement)
- ستون سنگی (Stone Columns)
۴. جایگزینی سطحی (Shallow Replacement)
در این روش لایههای ضعیف سطحی مثل خاکهای آلی یا مردابی برداشته شده و با مصالح مقاوم مثل شن یا سنگریزه جایگزین میشود.
- کاربرد : زمینهای مردابی و پر از مواد آلی.
- مزایا: سریع، ساده و مطمئن.
- محدودیت: فقط مناسب لایههای نازک خاک ضعیف.
- در ایران : دشتهای شمالی و مناطق کشاورزی.
۵. ستون سنگی (Stone Columns)
با حفر چاهک و پر کردن آن با مصالح سنگی یا شنی، ستونهای مقاوم درون خاک ایجاد میشوند. این ستونها علاوه بر انتقال بار، به زهکشی خاک نیز کمک میکنند.
- کاربرد : رس نرم، سیلت و خاکهای تراکمپذیر.
- مزایا : افزایش ظرفیت باربری، کاهش نشست، بهبود زهکشی.
- محدودیت : نیاز به ماشینآلات خاص و کنترل کیفیت دقیق.
- در ایران : زمینهای نرم در گیلان، مازندران و مناطق جنوبی.
روشهای مسلحسازی
در این روشها از مصالح مقاوم برای تقویت خاک استفاده میشود. روشهای اصلی:
- ژئوسنتتیکها (Geosynthetics)
- نیلینگ (Soil Nailing)
۶. ژئوسنتتیکها (Geosynthetics)
مصالحی مثل ژئوتکستایل و ژئوگرید در بین لایههای خاک قرار میگیرند و نقش آرماتور در خاک را بازی میکنند. این مواد کششی بوده و باعث افزایش پایداری خاک میشوند.
- کاربرد: دیوارهای خاک مسلح، بستر راهها، شیبهای خاکی.
- مزایا: اقتصادی، سبک، مقاوم در برابر خوردگی.
- محدودیت: عملکرد وابسته به کیفیت نصب.
- در ایران: تقویت شیبها و خاکریزها در پروژههای راهسازی کوهستانی.
۷. نیلینگ (Soil Nailing)
در این روش میخهای فولادی بلند (نیل) در دیواره یا شیب خاکی نصب میشوند و با تزریق دوغاب تثبیت میگردند.
- کاربرد : پایدارسازی گودبرداریها و شیبهای سنگی.
- مزایا : اجرای سریع، امکان استفاده در فضای محدود.
- محدودیت : مناسب برای خاکهای خیلی نرم نیست.
- در ایران: تثبیت شیبهای جادهای و گودهای عمیق در تهران.
روشهای شیمیایی
روشهای شیمیایی با افزودن مواد به خاک باعث واکنش و تغییر ویژگیهای آن میشوند. مهمترینها:
- تثبیت با آهک (Lime Stabilization)
- تثبیت با سیمان (Cement Stabilization)
۸. تثبیت با آهک (Lime Stabilization)
آهک در خاکهای رسی متورم واکنش داده و منجر به کاهش تورم، افزایش تراکمپذیری و بالا رفتن مقاومت برشی میشود.
- کاربرد : رسهای متورم و خاکهای با خاصیت پلاستیک بالا.
- مزایا : کنترل تورم و انقباض، افزایش مقاومت.
- محدودیت : تاثیر محدود در خاکهای غیر رسی.
- در ایران: مناطق مرکزی مثل قم، اراک و همدان.
۹. تثبیت با سیمان (Cement Stabilization)
سیمان بهعنوان ماده چسبنده ذرات خاک را بهم متصل میکند و مقاومت خاک را بالا میبرد.
- کاربرد: خاکهای نرم و بسترهای سست.
- مزایا : افزایش ظرفیت باربری، کاهش نفوذپذیری.
- محدودیت: هزینه نسبتاً بالا.
- در ایران: دشتهای رسی تهران، اصفهان و یزد.
روشهای تزریقی
با تزریق دوغاب یا مواد به داخل خاک، مقاومت افزایش مییابد. رایجترینها:
- تزریق دوغاب (Grouting)
- جت گروتینگ (Jet Grouting)
۱۰. تزریق دوغاب (Grouting)
دوغاب سیمان یا مواد شیمیایی تحت فشار به داخل خاک تزریق میشود و فضاهای خالی پر شده و خاک سختتر میشود.
- کاربرد: شن، ماسه، ترکهای خاک یا سنگ.
- مزایا: افزایش مقاومت، کاهش نفوذپذیری.
- محدودیت: هزینه بالا و نیاز به تجهیزات خاص.
- در ایران : سدسازی، تونلسازی، مترو.
۱۱. جت گروتینگ (Jet Grouting)
با فشار بسیار بالا، دوغاب به خاک تزریق میشود و همزمان خاک اطراف را خرد و مخلوط میکند. نتیجه، ایجاد ستونهای مقاوم و نفوذناپذیر در خاک است.
- کاربرد: خاکهای سست شهری.
- مزایا: اجرای دقیق حتی در فضای محدود، افزایش باربری.
- محدودیت : هزینه بالا و نیازمند تکنولوژی پیشرفته.
- در ایران : پروژههای مترو و سازههای زیرزمینی.
اختلاط عمیق خاک (Deep Soil Mixing – DSM)
با استفاده از ابزار حفاری، خاک و دوغاب سیمان یا آهک در عمق زیاد با هم مخلوط میشوند و ستونهای صلب تشکیل میدهند.
- کاربرد: خاکهای نرم و تراکمپذیر.
- مزایا: کاهش نشست، افزایش مقاومت، امکان اجرای عمقی.
- محدودیت: هزینه بالا، نیازمند تجهیزات سنگین.
- در ایران: پروژههای بندری و مناطق شمالی با خاک نرم.
روشهای زهکشی و تحکیم
این روشها خروج آب منفذی و تحکیم سریعتر خاک را ممکن میسازند:
- پیشبارگذاری و زهکش عمودی (Preloading & Vertical Drains)
۱۲. پیشبارگذاری و زهکش عمودی (Preloading & Vertical Drains)
با قراردادن بار اضافی روی خاک و نصب زهکش عمودی، آب منفذی سریعتر خارج میشود و تحکیم خاک تسریع میگردد.
- کاربرد : خاکهای رسی نرم و لایر.
- مزایا : کاهش نشست بلندمدت، کنترل تغییر شکل.
- محدودیت: نیاز به زمان زیاد برای تحکیم کامل.
- در ایران: گیلان، مازندران، بندرعباس، بندر انزلی و پروژههای ساحلی.
روشهای سازهای
روشهای سازهای با انتقال بار سازه به لایههای مقاوم خاک، پایداری ایجاد میکنند:
- میکروپایل (Micropile)
۱۳. میکروپایل (Micropile)
میکروپایل شامل شمعهای باریک بتنی یا فولادی است که در خاک اجرا میشوند و بار سازه را به لایههای مقاومتر منتقل میکنند.
- کاربرد: مقاومسازی پی ساختمانها در زمینهای ضعیف.
- مزایا: امکان اجرا در فضای محدود، افزایش ظرفیت باربری.
- محدودیت: نیازمند طراحی دقیق ژئوتکنیکی.
- در ایران: تثبیت شیبهای کوهستانی و پروژههای شهری.
روشهای نوآورانه (Innovative Methods)
- انجماد خاک
- الکترو-اُسموز
کاربردهای بهسازی خاک در پروژههای عمرانی و صنعتی
بهسازی خاک در پروژههای مختلف عمرانی، صنعتی و زیستمحیطی نقش اساسی دارد. مهمترین کاربردهای آن عبارتاند از:
ساختمان سازی (Residential & Commercial Buildings):
تقویت زمین قبل از احداث ویلا، آپارتمان و برجهای تجاری
رفع مشکل نشست و ترک در ساختمانهای قدیمی
راهسازی و حمل و نقل (Transportation Infrastructure):
آمادهسازی و تقویت بستر جادهها، بزرگراهها و ریلهای راهآهن
پایدارسازی شیبها و دیوارههای خاکی در مسیرهای کوهستانی
سازههای صنعتی (Industrial Foundations):
مقاومسازی زمین زیر کف کارخانهها، سولهها و انبارهای سنگین
کاهش ارتعاش و نشست در زیر تجهیزات حساس صنعتی
زیرساختهای بزرگ (Major Infrastructure Projects):
آمادهسازی زمین برای احداث فرودگاهها، بنادر و نیروگاهها
افزایش ظرفیت باربری در مخازن ذخیرهسازی، مخازن نفت و گاز
محوطهسازی و فضاهای باز (Landscaping & Open Spaces):
بهبود بستر پارکینگها، محوطهسازی شهری و فضاهای ورزشی
تثبیت زمین در پروژههای پارکها و فضای سبز
پروژههای زیست محیطی (Environmental Applications):
پایدارسازی بدنه سدهای خاکی و کانالهای انتقال آب
کنترل تراوش و نشست در محلهای دفن زباله و لندفیلها
جمع بندی:
خاکها به دلایل مختلف مانند رطوبت بالا، تراکم کم، مواد آلی، دانهبندی نامناسب، تورم رسها، پرشدگیهای غیراصولی، بارگذاری سنگین و ناپایداری شیبها دچار ضعف هستند.
این شرایط در مناطق مختلف ایران از شمال (رطوبت و خاکهای آلی)، جنوب (ماسههای شل و اشباع)، مرکز (رسهای متورم)، و دشتهای آبرفتی (سیلت و رس نرم) بهوفور دیده میشود.
برای اطمینان از پایداری پروژهها، استفاده از روشهای بهسازی خاک مثل تراکم مکانیکی، تراکم دینامیکی، ستون سنگی، تثبیت شیمیایی، زهکشی، DSM و میکروپایل و … ضروری است.
برای کسب اطلاعات بیش تر و دریافت مشاورهرایگان با کارشناسان داکیا تماس بگیرید.
سوالات متداول:
هزینه بهسازی خاک چقدر است؟
هزینه بهسازی به نوع خاک، متراژ پروژه و روش اجرایی بستگی دارد. برای برآورد دقیق باید آزمایش ژئوتکنیک و بررسیهای اولیه انجام شود.
چه زمانی بهسازی خاک الزامی است؟
وجود خاک سست و ریزدانه
پروژههای بزرگ مثل برجها و پلها
ساختوساز در مناطق با خطر زلزله بالا
آیا بهسازی خاک برای ساختمانهای کوچک هم لازم است؟
بله. حتی ساختمانهای دو یا سه طبقه هم اگر روی خاک ضعیف ساخته شوند، دچار نشست و ترک خواهند شد.
تفاوت بهسازی لرزهای با بهسازی خاک چیست؟
بهسازی لرزهای بیشتر روی کاهش اثر زلزله تمرکز دارد (مثل استفاده از میکروپایل یا ستون سنگی)، اما بهسازی خاک بهطور کلی روی افزایش ظرفیت باربری و کاهش نشست متمرکز است.
آییننامهها و استانداردهای مرتبط با بهسازی خاک در ایران
مبحث ششم آییننامه ملی ساختمان ایران – پی و پیسازی
این مبحث شامل مقررات طراحی پی و سازههای خاکی است و به ضرورت اصلاح خاک ضعیف پیش از احداث سازهها اشاره دارد.
فصلهای مرتبط: مقدمه و بخش 6-1 تا 6-3
نشریه 111 سازمان برنامه و بودجه / وزارت راه و شهرسازی
عنوان: «آییننامه طراحی پی و سازههای خاکی»
شامل راهنمای طراحی، انتخاب روشهای بهسازی خاک و الزامات اجرایی است.
راهنمای طرح و اجرای بهسازی خاک در پروژههای عمرانی (وزارت راه و شهرسازی ایران)
دستورالعملهای کاربردی برای اجرای روشهای تراکمی، مسلحسازی، شیمیایی و زهکشی خاک.
استانداردهای سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور و وزارت راه
استانداردهای طراحی و آزمایش خاکهای ضعیف و اصلاح آنها.
کتابهای مرجع فارسی در ژئوتکنیک
«مهندسی ژئوتکنیک» – دکتر احمد صادقی
«مکانیک خاک و پیسازی» – دکتر حمیدرضا میرزایی
فصلهایی مرتبط با تعریف خاک ضعیف و روشهای بهسازی آن
منابع و آییننامههای بینالمللی مرتبط با بهسازی خاک
Das, B.M. – Principles of Geotechnical Engineering, Cengage Learning
فصل 10: Soil Improvement and Ground Modification
تعریف بهسازی خاک، اهداف و تقسیمبندی روشهای مختلف بر اساس مکانیزم عملکرد.
Coduto, D.P. – Geotechnical Engineering: Principles and Practices, Prentice Hall
فصل 9: Ground Improvement Techniques
معرفی مشکلات خاک ضعیف و روشهای معمول بهسازی خاک مانند تراکمی، مسلحسازی و اصلاح شیمیایی.
Bowles, J.E. – Foundation Analysis and Design, McGraw-Hill
فصل 6 و 7: Soil Improvement and Compaction
کاربرد بهسازی خاک برای افزایش ظرفیت باربری و کاهش نشست.
Fang, H.Y. – Foundation Engineering Handbook, Springer
فصل مربوط به Ground Improvement Methods
تعریف علمی، اهداف بهسازی خاک و مقایسه روشها با مثالهای عملی.
ICE Manual of Geotechnical Engineering – Institution of Civil Engineers (UK)
ارائه راهنمای کاربردی بهسازی خاک، روشهای اصلاح خاک ضعیف.
Terzaghi, K., Peck, R.B. – Soil Mechanics in Engineering Practice
بخش Special Problems of Soil Improvement
توضیح مفهومی و تاریخی درباره نیاز به بهسازی خاک و روشهای متداول.